Hoe regel ik de inzameling en terugname van batterijen?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De batterijenverordening legt de verantwoordelijkheid voor inzameling en terugname bij de producent, en in de praktijk vaak bij de importeur die als eerste een batterij op de Europese markt brengt. Wie e-bikes, scooters of industriële accu's importeert of verhandelt, valt daar doorgaans onder. Dat is een ander vraagstuk dan het paspoort zelf, maar de twee raken elkaar: een deel van de gegevens die nodig zijn om een batterij correct in te zamelen en te verwerken, staan straks in het paspoort. Zie voor de vraag of dat op een specifiek assortiment van toepassing is de pagina over of het batterijpaspoort voor uw batterijen geldt.

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid regelen

Artikel 56 en 57 van de batterijenverordening verplichten producenten om deel te nemen aan een systeem van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, doorgaans via aansluiting bij een collectief systeem of, waar toegestaan, een individuele regeling. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit in de praktijk: nagaan bij welke producentenorganisatie aansluiting nodig is, een financiële bijdrage berekenen op basis van de hoeveelheid en het type batterijen dat op de markt wordt gebracht, en die aansluiting aantoonbaar op orde houden. Dit is een structurele, terugkerende verplichting, geen eenmalige actie bij de start.

Inzamelpunten en -systemen organiseren

Artikelen 59 tot en met 62 beschrijven de verplichting om afgedankte batterijen kosteloos in te zamelen, ongeacht merk, herkomst of ouderdom. Voor lichte vervoermiddelen en industriële batterijen betekent dit dat er een werkend inzamelkanaal moet bestaan: via de eigen verkooppunten, via distributeurs, of via het collectieve systeem waarbij is aangesloten. Voor een importeur met een eigen dealernetwork betekent dit vaak afspraken maken met die dealers over acceptatie en doorvoer van afgedankte batterijen, en het beschikbaar stellen van inzamelmiddelen zoals containers of retourdozen.

Terugnameverplichting jegens eindgebruikers en distributeurs

De verordening legt vast dat eindgebruikers een afgedankte batterij kosteloos moeten kunnen inleveren, zonder verplichting tot aankoop van een nieuwe batterij. Voor de praktijk betekent dit dat een winkel of servicepunt niet mag eisen dat er iets nieuws wordt gekocht voordat een oude batterij wordt geaccepteerd. Distributeurs die batterijen verkopen, krijgen zo een rol in de keten die verder gaat dan verkoop alleen: zij worden onderdeel van het inzamelnetwerk, ook als zij zelf geen producent zijn.

Registratie en rapportage van ingezamelde hoeveelheden

Naast het fysiek inzamelen vraagt de verordening om bij te houden hoeveel batterijen op de markt zijn gebracht en hoeveel daarvan zijn ingezameld, als basis voor rapportage aan het collectieve systeem of de bevoegde autoriteit. Voor een middelgroot bedrijf betekent dit een administratie die niet los kan staan van de voorraadadministratie: aantallen, gewicht, batterijtype en chemie moeten aansluitbaar zijn op wat er wordt verkocht.

Afvoer en verwerking via erkende verwerkers

Ingezamelde batterijen moeten uiteindelijk bij een erkende verwerker terechtkomen voor recycling of veilige verwerking. De keuze voor die verwerker en de aantoonbaarheid van die keten liggen meestal bij het collectieve systeem, maar een bedrijf dat zelf inzamelt — bijvoorbeeld bij reparatie of retour van industriële accu's — draagt daarvoor eigen verantwoordelijkheid tot het moment van overdracht.

Waar het misgaat in de praktijk

Een geïmporteerde partij e-bikeaccu's wordt via meerdere dealers verkocht, maar niemand heeft vastgelegd wie de afgedankte exemplaren mag terugnemen; klanten worden van het kastje naar de muur gestuurd. Een machinebouwer verwerkt industriële batterijen boven 2 kWh in eigen apparatuur, maar behandelt dit als onderdeel van een reguliere garantieregeling, zonder te onderkennen dat hier een aparte inzamelverplichting op rust. Een bedrijf is wel aangesloten bij een collectief systeem voor het ene batterijtype, maar niet voor een nieuwe productlijn die er later is bijgekomen, waardoor de aansluiting niet meer volledig is. Een scooterimporteur laat de terugname lopen via een derde partij, maar heeft geen inzicht in de aantallen die daadwerkelijk worden ingezameld en verwerkt, waardoor rapportage bij navraag niet compleet is. En bij een overname van een handelsvoorraad wordt inzameling van bestaande, al verkochte batterijen over het hoofd gezien, terwijl die verplichting doorloopt zolang die batterijen in gebruik zijn — dit sluit aan op de bredere vraag wat er moet gebeuren met batterijen die al in voorraad liggen.

Wat u kunt vastleggen

• Bewijs van aansluiting bij een producentenorganisatie of collectief systeem, met een overzicht van welke productlijnen daaronder vallen.
• Een overzicht van inzamelpunten: eigen locaties, dealers, servicepunten, met afspraken over acceptatieplicht en kosteloosheid.
• Een registratie van op de markt gebrachte en ingezamelde hoeveelheden, per batterijtype en chemie, aansluitend op de voorraadadministratie.
• Afspraken met verwerkers of het collectieve systeem over afvoer en verwerking van ingezamelde batterijen.
• Instructies voor personeel bij verkooppunten over de terugnameplicht, zodat een medewerker weet wat er wordt gevraagd zonder dat aankoop van een nieuwe batterij als voorwaarde wordt gesteld.

Deze documentatie overlapt met wat een toezichthouder bij controle kan opvragen; zie wat een toezichthouder bij een controle op batterijen vraagt voor de aansluiting daarop. Voor batterijen die na inzameling een nieuwe toepassing krijgen in plaats van meteen te worden gerecycled, gelden weer aparte aandachtspunten, beschreven bij wat er wordt geregeld als een batterij een tweede leven krijgt. En omdat de opzet van inzameling en terugname vaak gelijktijdig loopt met de voorbereiding van het paspoort, is het praktisch om beide in dezelfde planning op te nemen — een vertrekpunt daarvoor staat bij de stap-voor-stap-aanpak van het batterijpaspoort.