Jak zorganizuję zbieranie i zwrot baterii?
Producenci i dystrybutorzy organizują zbiórkę, a nie użytkownik końcowy
Zbiórkę i zwrot zużytych baterii reguluje odpowiedzialność producenta, a nie konsumenta ani użytkownika końcowego, który zwraca baterię. Wynika to z rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR) określonej w rozporządzeniu w sprawie baterii: kto wprowadza baterie na rynek UE, ponosi również odpowiedzialność za to, co się dzieje po wycofaniu baterii z użytku. W praktyce oznacza to, że producenci zapewniają punkty zbiórki, dystrybutorzy (sklepy i punkty sprzedaży) bezpłatnie przyjmują baterie niezależnie od marki, a użytkownicy końcowi nigdy nie są zobowiązani do zakupu nowego produktu, aby oddać starą baterię. Dla importerów e-bike'ów i skuterów oraz handlu bateriami nie jest to wybór, który każde przedsiębiorstwo może realizować indywidualnie, ale obowiązek związany z wprowadzeniem baterii na rynek.
Dla kogo to dotyczy i dla kogo nie
Obowiązek ten dotyczy producentów: producentów, importerów i właścicieli marek, którzy wprowadzają baterie — oddzielnie lub wbudowane w produkt, taki jak e-bike lub skuter — po raz pierwszy na rynek UE. Dystrybutorzy, czyli sklepy i pośrednicy sprzedający baterie użytkownikom końcowym, również odgrywają rolę: przyjmują zużyte baterie, nawet jeśli nie zostały u nich zakupione. W przypadku lekkich pojazdów rozporządzenie zawiera szczególne przepisy dotyczące tej kategorii baterii, obok zasad ogólnych dla baterii przemysłowych.
Nie dotyczy to samego użytkownika końcowego: ma prawo oddać baterię, ale nie ma obowiązku samodzielnie niczego organizować. Nie dotyczy to również automatycznie przedsiębiorstw, które używają baterii wyłącznie w swoich maszynach lub instalacjach bez samodzielnego wprowadzenia ich na rynek — producent maszyn, który przetwarza zakupioną baterię przemysłową w maszynę, którą sam sprzedaje, może być uznawany za producenta tej baterii. I jest to wyraźnie coś innego niż samo cyfrowe paszportu produktu: paszport dokumentuje dane dotyczące baterii, obowiązek zbiórki określa, co fizycznie dzieje się z baterią na koniec jej cyklu życia. Oba są częścią tego samego szerszego ramy, ale są oddzielnymi obowiązkami.
Brak stałej daty w tych źródłach, obowiązuje raczej bieżące ramy
W źródłach wykorzystanych tutaj nie podano konkretnej daty wejścia w życie obowiązków dotyczących zbiórki i zwrotu określonych w artykułach 56, 57 i 59–62. Jest to coś innego niż obowiązek dotyczący samego cyfrowego paszportu baterii, który jest ustalony na 18 lutego 2027 r. Rozporządzenie w sprawie baterii jako całość weszło w życie w 2023 r. i dla różnych części zawiera własne, stopniowe daty zastosowania. Kto chce wiedzieć, od kiedy konkretnie obowiązki zbiórki i EPR będą mieć zastosowanie do określonej kategorii baterii, znajdzie dokładne daty w samym tekście artykułów 56, 57 i 59–62. Dopóki obowiązki te nie będą w pełni obowiązywać, wszelkie istniejące przepisy krajowe dotyczące zbiórki i odpowiedzialności producenta (takie, które często już teraz obowiązują dla baterii i sprzętu elektronicznego) pozostają punktem odniesienia.
Jak to wygląda w praktyce
Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy przedsiębiorstwo kwalifikuje się jako producent w rozumieniu rozporządzenia — ma to miejsce, gdy ogniwa lub baterie, luźne lub wbudowane, są po raz pierwszy wprowadzane na rynek UE, także w przypadku importu. Następnie zwykle następuje rejestracja jako producent, która w wielu państwach członkowskich odbywa się za pośrednictwem krajowego rejestru. Dalej reguluje się finansowanie i organizację zbiórki: może to być działanie indywidualne, ale w praktyce często odbywa się poprzez przystąpienie do zbiorczej organizacji producentów, która organizuje punkty zbiórki i przetwarzanie w imieniu wielu producentów. Dla dystrybutorów oznacza to, że punkty sprzedaży powinny być tak urządzone, aby używane ogniwa i baterie były bezpłatnie i bez obowiązku zakupu zwracane. Ponadto wiąże się z tym obowiązek informacyjny wobec użytkowników końcowych: gdzie mogą być dostarczane ogniwa i baterie oraz dlaczego selektywna zbiórka jest ważna. Dla tych, którzy pracują z batpas.eu, praktyczne jest utrzymywanie dostępności danych, które już są gromadzone do cyfrowego paszportu — marka, typ, chemia, pochodzenie — także dla strony przeprowadzającej zbiórkę, aby identyfikacja ogniwa lub baterii podczas przyjęcia i przetwarzania przebiegała sprawnie.
Gdzie to wynika: artykuły 56, 57 i 59 do 62
Odpowiedzialność producenta za finansowanie i organizację zbiórki i przetwarzania określona jest w artykułach 56 i 57 rozporządzenia (UE) 2023/1542 (rozporządzenie w sprawie baterii), które regulują rozszerzoną odpowiedzialność producenta. Konkretne obowiązki dotyczące samej zbiórki — bezpłatne przyjęcie, brak obowiązku zakupu dla użytkownika końcowego, informacja dla użytkowników końcowych oraz cele zbierania — wynikają z artykułów 59 do 62 tego samego rozporządzenia.
Jeśli już teraz pracujesz z ogniwami i bateriami do rowerów elektrycznych, skuterów lub zastosowań przemysłowych, warto ustalić, czy Twoja rola to rola producenta, i jeśli tak, sprawdzić, jakie obowiązki rejestracyjne i zbierające wiążą się z tą rolą za pośrednictwem oficjalnego tekstu artykułów 56, 57 i 59 do 62. Batpas.eu może pomóc, czyniąc dane produktu, które i tak są potrzebne do cyfrowego paszportu, ponownie użytecznymi dla strony, która organizuje zbiórkę i przetwarzanie.
Na czym to opiera się
- Rozporządzenie (UE) 2023/1542, artykuły 59–62 (zbieranie zużytych baterii)
- Rozporządzenie (UE) 2023/1542, artykuły 56 i 57 (rozszerzona odpowiedzialność producenta)
Rozporządzenie znajduje się w EUR-Lex. Powołujemy się na każde stwierdzenie; nie musicie nam wierzyć.
Co konkretnie musisz zrobić
Czego się od Ciebie oczekuje
Rozporządzenie w sprawie baterii nakłada odpowiedzialność za zbieranie i odzysk na producenta, a w praktyce często na importera, który jako pierwszy wprowadza baterię na rynek europejski. Kto importuje lub handluje e-rowerami, hulajnogami lub przemysłowymi akumulatorami, zazwyczaj podlega tej odpowiedzialności. Jest to inne zagadnienie niż samo paszportu, ale oba się na siebie nakładają: część danych niezbędnych do prawidłowego zbierania i przetwarzania baterii będzie wkrótce dostępna w paszporcie. W kwestii tego, czy ma to zastosowanie do konkretnego asortymentu, zobacz stronę dotyczącą czy paszport baterii ma zastosowanie do Twoich baterii.
Rozszerzona odpowiedzialność producenta
Artykuły 56 i 57 rozporządzenia w sprawie baterii zobowiązują producentów do uczestnictwa w systemie rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zwykle poprzez przystąpienie do systemu zbiorowego lub, gdzie jest to dozwolone, indywidualnych rozwiązań. Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od 10 do 100 pracowników oznacza to w praktyce: sprawdzenie, do której organizacji producentów konieczne jest przystąpienie, obliczenie wkładu finansowego na podstawie ilości i rodzaju baterii wprowadzonych na rynek oraz wykazalne utrzymanie tego przystąpienia w porządku. Jest to obowiązek strukturalny, powtarzający się, a nie jednorazowe działanie na etapie początkowym.
Organizowanie punktów i systemów zbierania
Artykuły 59–62 opisują obowiązek bezpłatnego zbierania zużytych baterii, niezależnie od marki, pochodzenia lub wieku. W przypadku pojazdów lekkich i baterii przemysłowych oznacza to, że musi istnieć sprawnie funkcjonujący kanał zbierania: poprzez własne punkty sprzedaży, poprzez dystrybutorów lub poprzez system zbiorowy, do którego przystąpiono. Dla importera posiadającego własną sieć dealerów często oznacza to zawarcie umów z tymi dealerami dotyczących przyjmowania i przekazywania zużytych baterii oraz udostępniania urządzeń zbierających, takich jak pojemniki lub pudełka zwrotne.
Obowiązek zwrotu wobec użytkowników końcowych i dystrybutorów
Rozporządzenie stanowi, że użytkownicy końcowi muszą mieć możliwość bezpłatnego zwrotu zużytej baterii bez obowiązku zakupu nowej baterii. W praktyce oznacza to, że sklep lub punkt serwisowy nie może wymagać kupienia czegoś nowego, zanim zaakceptuje starą baterię. Dystrybutorzy sprzedający baterie otrzymują w ten sposób rolę w łańcuchu, która wykracza poza samą sprzedaż: stają się częścią sieci zbierającej, nawet jeśli sami nie są producentami.
Rejestracja i raportowanie zebranych ilości
Poza fizycznym zbieraniem rozporządzenie wymaga rejestrowania, ile baterii zostało wprowadzonych na rynek i ile z nich zostało zebranych, jako podstawa do raportowania do systemu zbiorowego lub właściwego organu. Dla średniej wielkości przedsiębiorstwa oznacza to administrację, która nie może być oddzielona od administracji zapasów: liczby, waga, typ i chemia baterii muszą być zgodne z tym, co jest sprzedawane.
Utylizacja i przetwarzanie przez autoryzowanych przetwórców
Zebrane baterie muszą ostatecznie trafić do autoryzowanego przetwórcy do recyklingu lub bezpiecznego przetworzenia. Wybór przetwórcy i wykazanie łańcucha zazwyczaj leży po stronie systemu zbiorowego, ale przedsiębiorstwo, które samo zbiera — na przykład podczas naprawy lub zwrotu przemysłowych akumulatorów — ponosi za to własną odpowiedzialność do momentu przekazania.
Gdzie w praktyce coś idzie nie tak
Importowana partia akumulatorów rowerów elektrycznych jest sprzedawana przez wielu dealerów, ale nikt nie udokumentował, kto może przejąć wycofane egzemplarze; klienci są odsyłani od urzędu do urzędu. Producent maszyn przetwarza baterie przemysłowe powyżej 2 kWh we własnym sprzęcie, ale traktuje to jako część zwykłego serwisu gwarancyjnego, nie uznając, że towarzyszy temu oddzielny obowiązek zbierania. Firma jest wprawdzie zarejestrowana w systemie zbiorczym dla jednego typu baterii, ale nie dla nowej linii produktów dodanej później, przez co rejestracja nie jest już kompletna. Importer hulajnóg prowadzi zwrot za pośrednictwem strony trzeciej, ale nie ma wglądu w ilości faktycznie zbierane i przetwarzane, przez co raportowanie na żądanie nie jest kompletne. A przy przejęciu zapasów handlowych przeoczono zbieranie istniejących, już sprzedanych baterii, podczas gdy obowiązek ten trwa tak długo, jak długo baterie są w użytkowaniu — wiąże się to z szerszym pytaniem, co należy zrobić z baterie już w zapasach.
Co można udokumentować
- Dowód rejestracji u producenta lub w systemie zbiorczym, wraz z przeglądem linii produktów, które są objęte.
- Przegląd punktów zbioru: własne lokalizacje, dealerzy, punkty serwisowe, wraz z umowami dotyczącymi obowiązku przyjmowania i bezpłatności.
- Rejestr ilości wprowadzonych na rynek i zebranych, według typu baterii i chemii, zgodnie z ewidencją zapasów.
- Umowy z przetwarzającymi lub systemem zbiorczym dotyczące odprowadzania i przetwarzania zebranych baterii.
- Instrukcje dla pracowników w punktach sprzedaży dotyczące obowiązku zwrotu, aby pracownik wiedział, co się od niego wymaga, bez warunkowania tego zakupem nowej baterii.
Ta dokumentacja pokrywa się z tym, co organ nadzorujący może zażądać podczas kontroli; zobacz co organ nadzorujący żąda podczas kontroli baterii w sprawie powiązania z tym. W odniesieniu do baterii, które po zebraniu otrzymają nowe zastosowanie zamiast być natychmiast poddane recyklingowi, obowiązują oddzielne punkty uwagi, opisane w co jest regulowane, gdy bateria dostaje drugie życie. A ponieważ organizacja zbioru i zwrotu często odbywa się równolegle z przygotowaniem pasportu, praktyczne jest uwzględnienie obu w tym samym planie — punkt wyjścia do tego znajduje się w etapowe podejście do paszportu baterii.
Nie jest to porada prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje o przepisach, z którymi wiąże się ta platforma. Nie znamy Waszej sytuacji. W razie wątpliwości dotyczących Waszej sprawy skonsultujcie się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.
Napisane przy pomocy AI na podstawie powyższych źródeł, sprawdzone przez człowieka dnia 2026-08-22. Coś jest nie tak? Dajcie nam znać — poprawki mają priorytet.