Wat houdt uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor batterijen in?

Wat u concreet moet doen

Wie batterijen op de EU-markt brengt, is niet klaar op het moment dat het product bij de klant staat. De batterijenverordening legt bij producenten ook de verantwoordelijkheid voor wat er ná gebruik met de batterij gebeurt: inzameling, verwerking en recycling. Dat heet uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, en die staat in de artikelen 56 en 57 van Verordening (EU) 2023/1542. Voor een importeur van e-bikes of een handelaar in industriële batterijen betekent dit een set verplichtingen die los staat van het batterijpaspoort, maar er wel nauw mee samenhangt: wie als producent geldt voor het paspoort, geldt in de regel ook als producent voor deze verantwoordelijkheid.

Wat er van u wordt verwacht

Registratie als producent bij het juiste orgaan

Een producent van batterijen dient zich te registreren voordat batterijen op de markt worden gebracht. Dat gebeurt bij de instantie die de lidstaat daarvoor heeft aangewezen; in Nederland loopt dit via het daarvoor bestemde register. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit dat registratie een vast onderdeel wordt van het proces vóórdat een nieuw batterijtype wordt geïmporteerd of verkocht — niet iets dat achteraf wordt rechtgetrokken. Wie hier twijfelt over de eigen positie, vindt meer houvast in moet ik mij als producent van batterijen registreren, en waar?

Financiering van inzameling en verwerking

De producent draagt de kosten van inzameling, verwerking en recycling van afgedankte batterijen. Dit gebeurt doorgaans niet individueel per bedrijf, maar via deelname aan een collectief systeem dat deze taken namens meerdere producenten uitvoert. Voor een middelgroot bedrijf betekent dit in de praktijk een jaarlijkse bijdrage die is gekoppeld aan de hoeveelheid en het type batterijen dat op de markt is gebracht. Deze bijdrage staat los van de kosten voor het batterijpaspoort, en wordt apart begroot.

Inzamelsystemen opzetten of aansluiten bij een bestaand systeem

De verordening verwacht dat afgedankte batterijen kunnen worden ingeleverd, kosteloos voor de eindgebruiker. Een producent zorgt daarvoor door zelf een inzamelpunt te organiseren of door aan te sluiten bij een bestaand collectief systeem. Voor een importeur van lichte vervoermiddelen betekent dit vaak dat dealers of servicepunten in het verkoopnetwerk een rol krijgen bij het terugnemen van batterijen, en dat die afspraak ergens is vastgelegd.

Informatie verstrekken over inzameling en risico's

Een producent informeert eindgebruikers over de manier waarop batterijen kunnen worden ingeleverd, over het effect van batterijen op het milieu, en over het gevaar van verkeerd omgaan met afgedankte batterijen (denk aan brandrisico bij lithium-cellen). Voor een webshop of importeur betekent dit dat deze informatie ergens toegankelijk moet zijn — op de verpakking, in de handleiding, of op de website — en niet alleen mondeling bij verkoop wordt meegegeven.

Jaarlijkse rapportage

De hoeveelheid batterijen die op de markt is gebracht en de hoeveelheid die is ingezameld, wordt periodiek gerapporteerd aan de bevoegde instantie. Voor een bedrijf van deze omvang betekent dit dat de eigen verkoopadministratie zo is ingericht dat deze cijfers op verzoek geleverd kunnen worden, zonder dat er achteraf een grote reconstructie nodig is.

Waar het misgaat in de praktijk

Een importeur van e-bikeaccu's brengt een nieuw batterijtype op de markt zonder zich vooraf te registreren, omdat de aandacht volledig naar het CE-traject en het batterijpaspoort ging. Producentenverantwoordelijkheid wordt dan pas achteraf ontdekt, als een groothandelspartner ernaar vraagt.

Een bedrijf verkoopt scooters onder een eigen merknaam, met een batterij die door een derde partij wordt geproduceerd. De veronderstelling is dat de oorspronkelijke fabrikant de producentenverantwoordelijkheid draagt, terwijl wie onder eigen merk verkoopt zelf als producent kan worden aangemerkt. Deze positie is uitgewerkt op ik verkoop batterijen onder mijn eigen merk — welke verplichtingen krijg ik?

Een machinebouwer die industriële batterijen boven 2 kWh inbouwt in eigen apparatuur, gaat ervan uit dat de batterijleverancier alle verplichtingen al heeft afgedekt. Of dat zo is, hangt af van wat er precies is afgesproken en van wie welke rol vervult volgens de verordening — een vraag die is toegelicht op wat betekent de term marktdeelnemer in de batterijenwetgeving en ben ik importeur of fabrikant volgens de batterijenverordening?

Een bedrijf sluit wel aan bij een collectief systeem voor de financiering, maar verzuimt de eindgebruiker te informeren over inzamelpunten — met als gevolg dat batterijen alsnog bij het gewone afval terechtkomen, ondanks een geregelde papieren structuur.

Een fabrikant buiten de EU levert batterijen aan een Nederlandse afnemer, die aanneemt dat de buitenlandse partij de producentenverantwoordelijkheid draagt. Binnen de EU ligt die verantwoordelijkheid echter vaak bij de partij die de batterij daadwerkelijk op de EU-markt brengt. Zie hierover mijn fabrikant zit buiten de Europese Unie — wie regelt het batterijpaspoort dan?

Wat u kunt vastleggen

• Bewijs van registratie als producent bij de bevoegde instantie, inclusief de datum waarop dit is gedaan ten opzichte van het moment van eerste verkoop
• Overeenkomst of lidmaatschap bij een collectief inzamelsysteem, met daarin de afspraken over kosten en verantwoordelijkheden
• Interne afspraken met dealers, servicepunten of distributeurs over het terugnemen van afgedankte batterijen
• Documentatie die aan eindgebruikers wordt verstrekt over inzameling en risico's, zoals teksten op verpakking of website
• Overzicht van verkochte hoeveelheden per batterijtype, geschikt als basis voor de jaarlijkse rapportage
• Correspondentie of contractuele afspraken met leveranciers over wie de producentenverantwoordelijkheid draagt, vooral bij verkoop onder eigen merk of bij inkoop buiten de EU

Wie deze verantwoordelijkheden nog niet scherp heeft afgebakend binnen de eigen keten, doet er goed aan eerst vast te stellen welke rol het bedrijf zelf speelt. Dat is een andere vraag dan wie het batterijpaspoort samenstelt, al raken beide onderwerpen elkaar voortdurend — zie ook wie is verantwoordelijk voor het batterijpaspoort?