Wat houdt de zorgvuldigheidsplicht voor batterijen in?
De zorgvuldigheidsplicht draait om grondstoffen, niet om het paspoort
De zorgvuldigheidsplicht houdt in dat een marktdeelnemer die batterijen op de markt brengt, nagaat waar de grondstoffen in die batterijen vandaan komen en welke sociale en milieurisico's aan die herkomst kleven — denk aan mensenrechten, kinderarbeid, arbeidsomstandigheden en milieuschade bij winning en verwerking. Op basis van die inventarisatie voert de marktdeelnemer een beleid om die risico's te beperken, legt dat beleid vast en legt er verantwoording over af. Het gaat vooral om vier grondstoffen die veel in accu's terugkomen: kobalt, natuurlijk grafiet, lithium en nikkel, en de chemische verbindingen die daarvan gemaakt zijn. Dit staat los van het digitale productpaspoort: het paspoort toont gegevens over één specifieke batterij, de zorgvuldigheidsplicht gaat over het inkoopbeleid van het bedrijf als geheel, over de hele keten van grondstof tot batterij.
Voor wie dit geldt en waar de grens ligt
De verplichting richt zich op marktdeelnemers die batterijen op de EU-markt brengen — in de praktijk vaak fabrikanten en importeurs, dus ook wie batterijen of producten met batterijen vanuit een land buiten de EU invoert. De verordening maakt een uitzondering voor kleinere marktdeelnemers: wie onder een bepaalde omvang blijft, valt buiten deze specifieke verplichting. Waar die grens precies ligt, staat in de verordening zelf; om geen onjuist cijfer te noemen wordt dat hier niet herhaald — wie wil weten of dat voor een eigen onderneming relevant is, zoekt dat op in de officiële tekst. De plicht geldt niet voor wie alleen batterijen doorverkoopt zonder ze zelf op de markt te brengen, en ze staat los van de andere verplichtingen uit dezelfde verordening, zoals recyclinginhoud, CO2-voetafdruk of het digitale paspoort — die hebben elk hun eigen reikwijdte.
Wanneer dit ingaat staat hier niet vast
De zorgvuldigheidsplicht komt uit een ander deel van dezelfde batterijenverordening dan het digitale productpaspoort, en heeft dus niet automatisch dezelfde ingangsdatum als de 18 februari 2027 die voor het paspoort geldt. Welke datum precies bij de artikelen 47 tot en met 53 hoort, staat in de verordening zelf; die datum wordt hier niet genoemd, om geen onjuist cijfer te noemen. Wat wel vaststaat: de verplichting maakt deel uit van Verordening (EU) 2023/1542, en de reikwijdte, de uitzonderingen en de manier van uitvoering zijn per artikel vastgelegd. Voor de exacte ingangsdatum is de officiële tekst van de verordening de eerste plek om te raadplegen — niet een schatting hier.
Hoe dit in de praktijk wordt aangepakt
De eerste stap is nagaan of een onderneming onder de definitie van marktdeelnemer valt — meestal geldt dat voor wie zelf batterijen of producten met batterijen op de markt brengt, niet voor wie ze uitsluitend doorverkoopt — en of de omvang van de onderneming boven de drempel uitkomt die in de verordening staat. Daarna volgt een inventarisatie van de gebruikte grondstoffen: welke batterijen bevatten kobalt, natuurlijk grafiet, lithium of nikkel, en via welke toeleveranciers komen die binnen. Op basis daarvan wordt een risicobeheersysteem opgezet dat in kaart brengt waar in de keten sociale of milieurisico's kunnen zitten. Vervolgens komt het beleid zelf: vastleggen welke maatregelen genomen worden om risico's te beperken, en dat beleid ook toepassen richting leveranciers. Een volgende stap is verificatie door een onafhankelijke derde partij, die controleert of het beleid ook daadwerkelijk gevolgd wordt. Tot slot hoort hier een vorm van rapportage of openbaarmaking bij, zodat de aanpak aantoonbaar is — richting toezicht, maar ook richting klanten die zelf verantwoording moeten afleggen over hun toeleveringsketen. Voor wie in e-bikes, scooters of industriële batterijen handelt, ligt de praktische vraag vaak eerst bij de eigen leverancier: heeft die al een zorgvuldigheidsbeleid, en is dat op te vragen en te documenteren.
Waar dit staat: artikelen 47 tot en met 53
Deze verplichting volgt uit het onderdeel van Verordening (EU) 2023/1542 dat het "beleid van passende zorgvuldigheid" beschrijft, vastgelegd in de artikelen 47 tot en met 53. Samen regelen die artikelen de reikwijdte van de verplichting, de uitzonderingen voor kleinere marktdeelnemers, de eisen aan het risicobeheersysteem, de verificatie door derden en de rapportageverplichting.
Wie wil weten of dit voor de eigen onderneming relevant is, begint met het nalezen van de artikelen 47 en 48 in de officiële tekst van de verordening, en brengt daarnaast in kaart welke grondstoffen in de gebruikte batterijen zitten en via welke leveranciers die binnenkomen — dat is de basis waarop de rest van het beleid verder gebouwd wordt.
Waar dit op gebaseerd is
De verordening zelf staat op EUR-Lex. Wij verwijzen per bewering; u hoeft ons niet te geloven.
Wat u concreet moet doen
Wat er van u wordt verwacht
De zorgvuldigheidsplicht uit de artikelen 47 tot en met 53 van de Verordening (EU) 2023/1542 (batterijenverordening) gaat over de herkomst van grondstoffen: kobalt, lithium, nikkel en grafiet, en de mensenrechten- en milieurisico's die aan de winning en verwerking daarvan kleven. Wie batterijen op de markt brengt, wordt geacht een beleid te voeren dat die risico's in de keten opspoort, beperkt en erop toeziet. Dat beleid bestaat uit een aantal onderdelen die hieronder apart aan de orde komen.
Een zorgvuldigheidsbeleid opstellen en vastleggen
Er wordt een beschreven beleid verwacht: hoe wordt de keten in kaart gebracht, wie is er intern verantwoordelijk, en hoe wordt er gehandeld als er iets wordt gevonden. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit meestal geen aparte compliance-afdeling, maar wel een document waarin staat wie dit oppakt, met welke bronnen wordt gewerkt en wat er gebeurt bij een signaal. Zonder dat document is er geen beleid om op terug te vallen op het moment dat er wordt gevraagd hoe risico's zijn beoordeeld.
Risico's in de grondstoffenketen in kaart brengen
Dit onderdeel vraagt om te achterhalen waar de grondstoffen in een batterij vandaan komen en wat daarover bekend is qua risicogebieden. Voor een importeur die batterijen kant-en-klaar inkoopt bij een fabriek, ligt de eerste vraag vaak bij de leverancier: welke gegevens moet ik bij mijn batterijleverancier opvragen is dan een logisch startpunt, omdat de herkomst van kobalt, lithium en grafiet niet zelf wordt gewonnen of verwerkt, maar wel wordt doorgegeven in de keten. Bij samengestelde producten, waarbij cellen van een andere partij komen dan de rest van het pack, wordt dit nog een stap ingewikkelder — zie welke gegevens moet ik opvragen bij mijn celleverancier voor het paspoort.
Risico's beperken en erop reageren
Als er een risico wordt gevonden — bijvoorbeeld een grondstof uit een gebied waar mensenrechten- of milieuproblemen bekend zijn — wordt verwacht dat daarop wordt gereageerd: bij de leverancier navragen, aanpassen van de inkoop, of aanvullende voorwaarden stellen. Voor kleinere bedrijven betekent dit vaak dat de eerste stap wordt gezet bij het gesprek met de leverancier, niet bij het zelf onderzoeken van mijnen of smelterijen. Meer over de grondstoffen die specifiek worden genoemd staat bij wat moet ik weten over kobalt, lithium en grafiet uit risicogebieden.
Verificatie door een derde partij
De verordening voorziet in controle door een onafhankelijke partij op het gevoerde zorgvuldigheidsbeleid. Dit is geen interne check, maar een externe toets of het beleid bestaat en wordt toegepast zoals beschreven. Voor een middelgroot bedrijf betekent dit dat de eigen documentatie op orde moet zijn vóór een dergelijke toets plaatsvindt — geïmproviseerde antwoorden houden dan geen stand.
Rapporteren over het gevoerde beleid
Er wordt verwacht dat over het zorgvuldigheidsbeleid wordt gerapporteerd, zodat naar buiten toe duidelijk is welke stappen zijn gezet. Dit sluit aan op de administratie die toch al wordt opgebouwd voor het paspoort zelf, en is voor een bedrijf van deze omvang vaak een kwestie van herordenen van bestaande gegevens, niet van het opzetten van iets volledig nieuws.
Waar het misgaat in de praktijk
Een aantal situaties komt regelmatig terug bij bedrijven die met deze plicht te maken krijgen.
Er wordt gerekend op een verklaring van de fabriek in het Verre Oosten dat "alle grondstoffen conform de regels zijn ingekocht", zonder dat die verklaring ergens op is gebaseerd. Bij navraag blijkt de fabriek zelf ook niet te weten waar de cellen precies vandaan komen. Wie met een fabriek in het buitenland werkt, vindt aanknopingspunten bij hoe krijg ik de juiste paspoortgegevens van een fabrikant in China.
Een tweede situatie: het zorgvuldigheidsbeleid staat wel op papier, maar is nooit toegepast op de eigen keten. Het document is gekopieerd van een sjabloon of een branchevoorbeeld, maar bevat geen concrete informatie over de eigen leveranciers of grondstoffen. Bij een verificatie valt dit meteen op.
Een derde situatie ontstaat wanneer dezelfde batterij via verschillende kanalen wordt ingekocht — de ene keer rechtstreeks van de fabrikant, de andere keer via een tussenhandelaar — zonder dat wordt nagegaan of de herkomstinformatie tussen die twee overeenkomt. Zie hierover wat doe ik als dezelfde batterij van verschillende leveranciers komt.
Een vierde: de aangeleverde informatie van de leverancier wordt zonder verdere check overgenomen, ook als die onvolledig of gedateerd is. Hoe die informatie wel te toetsen is, staat bij hoe controleer ik of de gegevens van mijn leverancier kloppen.
Een vijfde situatie: er wordt geen actie ondernomen wanneer een leverancier eenvoudigweg niet reageert op vragen over grondstofherkomst. Dat gebrek aan respons wordt dan niet vastgelegd en ook niet opgevolgd, terwijl juist dat een signaal is dat om een reactie vraagt — zie mijn leverancier levert de gegevens niet — wat kan ik doen.
Wat u kunt vastleggen
- Een beschrijving van het zorgvuldigheidsbeleid: wie is verantwoordelijk, welke bronnen worden gebruikt, en hoe wordt gehandeld bij een gevonden risico.
- Correspondentie met leveranciers over de herkomst van kobalt, lithium, nikkel en grafiet, inclusief de datum en de vraag die is gesteld.
- Een overzicht van welke leverancier welke informatie heeft geleverd, en of die informatie is gecontroleerd op juistheid en volledigheid.
- Afspraken over de levering van herkomstgegevens, opgenomen in het inkoopcontract — zie hoe leg ik de levering van paspoortgegevens vast in mijn inkoopcontract.
- Het formaat waarin gegevens van leveranciers binnenkomen en worden verwerkt, zodat dit aansluit op wat er nodig is voor het paspoort — zie in welk formaat moet ik de batterijgegevens aanleveren voor het paspoort.
- Een logboek van signalen over risico's in de grondstoffenketen en de opvolging daarvan.
- Verslagen of rapportages van eerdere externe verificaties, indien die hebben plaatsgevonden.
Dit is geen juridisch advies. Deze pagina geeft algemene informatie over de regelgeving waar dit platform over gaat. Wij kennen uw situatie niet. Bij twijfel over uw eigen geval raadpleegt u een jurist of de bevoegde toezichthouder.
Geschreven met AI op basis van de bronnen hierboven, gecontroleerd door een mens op 2026-08-22. Klopt er iets niet? Laat het weten — correcties krijgen voorrang.