Hoe bepaal ik de CO2-voetafdruk van een batterij?

Een vaste rekenmethode, geen eigen berekening

De CO2-voetafdruk van een batterij wordt niet vrij bepaald door de fabrikant of importeur zelf, maar volgens een rekenmethode die in de batterijenverordening wordt vastgelegd. Artikel 7 van de Verordening (EU) 2023/1542 (batterijenverordening) schrijft voor dat batterijen binnen bepaalde categorieën vergezeld gaan van een koolstofvoetafdruk-verklaring, opgesteld volgens een methode die de Europese Commissie via een uitvoeringshandeling uitwerkt. Die verklaring brengt de broeikasgasuitstoot over de levenscyclus van de batterij in kaart: van winning van grondstoffen, via productie en gebruik, tot en met het einde van de levensduur. Wie wil weten hóe die voetafdruk tot stand komt, komt dus uit bij een voorgeschreven, EU-brede rekenkader, en niet bij een methode die per bedrijf verschilt. Het doel daarvan is dat batterijen op één en dezelfde meetlat vergelijkbaar worden, ongeacht wie ze op de markt brengt.

Voor welke batterijen dit geldt — en welke niet

Artikel 7 richt zich op specifieke categorieën: batterijen voor elektrische voertuigen (EV-batterijen), batterijen voor lichte vervoermiddelen (LMT-batterijen, zoals e-bikes en scooters) en industriële batterijen boven een vermogen van 2 kWh. Voor deze categorieën geldt de verplichting tot een koolstofvoetafdruk-verklaring, en in een latere fase een indeling in prestatieklassen en mogelijk een maximumwaarde waaraan een batterij moet voldoen om nog op de markt te mogen komen. Batterijen die buiten deze categorieën vallen — denk aan kleine draagbare batterijen voor consumentenelektronica — zijn hiervan uitgezonderd. Ook is van belang dat de verplichting per categorie op een eigen moment ingaat: niet alle batterijen krijgen de koolstofvoetafdruk-verplichting op hetzelfde moment opgelegd. Wie zich afvraagt of een specifieke batterij hieronder valt, kijkt dus eerst naar de categorie en het vermogen, en pas daarna naar het tijdstip waarop de verplichting voor die categorie ingaat.

Wanneer dit precies ingaat staat nog niet overal vast

De exacte data waarop de koolstofvoetafdruk-verklaring per batterijcategorie verplicht wordt, volgen uit de uitvoeringshandelingen die artikel 7 voorschrijft — deze data zijn niet in dit stuk te noemen zonder de actuele stand van die uitvoeringshandelingen te raadplegen. Wat wel vaststaat, is de opbouw: eerst komt de verplichting tot een koolstofvoetafdruk-verklaring, gevolgd door de indeling in prestatieklassen, en pas daarna eventuele maximumwaarden voor de levenscyclus-voetafdruk. Voor het digitale batterijpaspoort zelf geldt een andere, wel vaststaande datum: dat paspoort is verplicht vanaf 18 februari 2027. De koolstofvoetafdruk-gegevens die uit artikel 7 voortvloeien, horen zodra ze van toepassing zijn wel thuis in dat paspoort, maar de twee tijdlijnen — die van de koolstofvoetafdruk-verplichting en die van het paspoort zelf — lopen niet per se gelijk. Voor de precieze planning van de koolstofvoetafdruk-verplichting is de tekst van artikel 7 en de bijbehorende uitvoeringshandelingen de plek om te raadplegen.

Wat dit in de praktijk betekent voor wie een batterij op de markt brengt

Wie een EV-, LMT- of industriële batterij boven 2 kWh op de markt brengt, doet er goed aan eerst te bepalen of de eigen batterij binnen een van deze categorieën valt en zo ja, welke. Vervolgens is het zaak om na te gaan of en vanaf wanneer voor die specifieke categorie een koolstofvoetafdruk-verklaring verplicht is — dat volgt uit de uitvoeringshandeling die bij artikel 7 hoort. Daarna komt de vraag welke gegevens nodig zijn om die verklaring op te stellen: dat zijn doorgaans gegevens over grondstoffen, productieproces, transport en de verwachte gebruiksfase, meestal afkomstig van de fabrikant verderop in de keten. Voor wie batterijen importeert zonder zelf te produceren, betekent dit vooral dat deze gegevens bij de fabrikant moeten worden opgevraagd, omdat de verklaring niet zonder die onderliggende cijfers kan worden opgesteld. Ten slotte hoort de koolstofvoetafdruk-verklaring, zodra die van toepassing is, als gegevenselement thuis in het digitale batterijpaspoort — bijlage XIII bij de verordening noemt de koolstofvoetafdruk als een van de gegevens die in het paspoort worden opgenomen. Wie nu al een paspoort voorbereidt, doet er dus verstandig aan een plek in de gegevensverzameling te reserveren voor deze verklaring, ook als de verplichting voor de eigen batterijcategorie nog niet is ingegaan.

De wettelijke basis: artikel 7 en bijlage XIII

Dit alles volgt uit artikel 7 van de Verordening (EU) 2023/1542 (batterijenverordening), dat de koolstofvoetafdruk-verklaring, de rekenmethode en de gefaseerde invoering ervan regelt, en uit bijlage XIII bij dezelfde verordening, die de koolstofvoetafdruk opneemt in de lijst van gegevens die het digitale batterijpaspoort moet bevatten. Voor de precieze reikwijdte, de rekenmethode zelf en de actuele stand van de uitvoeringshandelingen is de volledige tekst van deze verordening de aangewezen bron.

Wie nu al voorbereidingen treft voor het batterijpaspoort, kan het beste bij de eigen fabrikant of leverancier navragen welke gegevens over grondstoffen en productieproces beschikbaar zijn, zodat die gegevens klaarliggen zodra de koolstofvoetafdruk-verklaring voor de betreffende batterijcategorie verplicht wordt.