Wat is de staat van gezondheid van een batterij en waarom moet die erin?

Wat u concreet moet doen

De staat van gezondheid van een batterij, vaak afgekort tot SoH, geeft aan hoeveel capaciteit een batterij nog heeft ten opzichte van de oorspronkelijke, nieuwe staat. Een batterij die na gebruik nog 85% van de oorspronkelijke capaciteit heeft, heeft een SoH van 85%. Dat cijfer zegt iets over hoe ver een batterij is afgeschreven in technische zin, los van de vraag hoe oud hij in jaren is. Twee identieke batterijen die op dezelfde dag zijn geproduceerd, kunnen na drie jaar gebruik een heel verschillende SoH hebben, afhankelijk van hoe en waar ze zijn gebruikt.

Voor het digitale batterijpaspoort is dit gegeven van belang omdat het paspoort niet alleen bedoeld is om te laten zien wat een batterij bij aflevering was, maar ook om iets te zeggen over de conditie en de verwachte levensduur gedurende de hele gebruiksperiode. Dat is vastgelegd in artikel 14 van Verordening (EU) 2023/1542 (batterijenverordening), dat gaat over informatie over de conditie en de verwachte levensduur van een batterij, en verder uitgewerkt in bijlage XIII van die verordening, waarin is opgesomd welke gegevens in het batterijpaspoort moeten staan.

Wat er van u wordt verwacht

Het opnemen van de staat van gezondheid als paspoortgegeven

Het batterijpaspoort bevat een veld voor de staat van gezondheid van de batterij. Voor een importeur of handelaar van e-bikes, scooters of industriële batterijen betekent dit dat er, naast de vaste gegevens over herkomst en samenstelling, ook een gegeven moet worden opgenomen dat in de tijd verandert. Dat vraagt een andere inrichting dan een paspoort dat alleen bij aflevering wordt ingevuld en daarna blijft liggen. Voor een bedrijf van deze omvang betekent dat meestal dat er wordt nagedacht over waar de meting van de SoH vandaan komt: uit het batterijmanagementsysteem van de batterij zelf, uit een diagnosetool bij onderhoud, of uit een periodieke controle door een werkplaats of servicepartner.

Het onderscheiden van SoH van andere prestatiegegevens

De staat van gezondheid staat niet op zichzelf in het paspoort. Ze hoort bij een bredere groep gegevens over prestaties en duurzaamheid, zoals capaciteit, oplaadcycli en verwachte levensduur. Voor bedrijven die het paspoort laten samenstellen is het van belang om te weten welke van deze gegevens vast zijn (eenmalig vastgelegd bij aflevering) en welke gegevens, zoals de SoH, in de tijd wijzigen. Meer over welke gegevens in die bredere groep vallen staat op de pagina over welke prestatie- en duurzaamheidsgegevens horen in het paspoort.

Zorgen dat het gegeven traceerbaar en actueel blijft

Omdat de SoH een dynamisch gegeven is, hoort er een moment te zijn waarop dit gegeven wordt bijgewerkt. Dat kan bij een servicebeurt, bij inruil, of bij een periodieke check die een importeur of handelaar aanbiedt. Voor bedrijven die batterijen verkopen en soms ook onderhouden, betekent dit dat er een proces moet zijn dat vastlegt wanneer en door wie de SoH voor het laatst is gemeten. Hoe vaak dat moet gebeuren en wat daarvoor de gangbare praktijk is, wordt behandeld op de pagina over hoe vaak de gegevens in het batterijpaspoort moeten worden bijgewerkt.

Onderscheid maken tussen wie de SoH mag zien en wie hem mag aanpassen

Een gegeven dat verandert in de tijd roept de vraag op wie het mag inzien en wie het mag wijzigen. Voor een importeur die het paspoort laat hosten, is het van belang te weten dat niet iedere partij in de keten dezelfde rechten heeft op dit gegeven. Een eindgebruiker heeft doorgaans andere toegang dan een recycler of een toezichthoudende instantie. Welke partijen welke gegevens mogen inzien, staat beschreven op de pagina over wie welke gegevens uit het batterijpaspoort mag inzien.

Waar het misgaat in de praktijk

Een veelvoorkomende situatie is dat een SoH-waarde eenmalig wordt ingevuld bij het aanmaken van het paspoort en daarna niet meer wordt aangepast, ook niet na jaren gebruik. Het gegeven staat er dan wel, maar het klopt niet meer met de werkelijke conditie van de batterij.

Een andere situatie ontstaat wanneer een bedrijf de SoH laat berekenen door een systeem dat niet consistent meet, bijvoorbeeld omdat verschillende modellen batterijen elk hun eigen, niet-vergelijkbare meetmethode gebruiken. Voor een bedrijf dat meerdere merken of types verkoopt, levert dat een paspoort op waarin de cijfers naast elkaar niet goed te vergelijken zijn.

Ook komt het voor dat een handelaar of importeur de SoH wél intern bijhoudt, bijvoorbeeld in een eigen voorraad- of servicesysteem, maar vergeet dat gegeven door te zetten naar het paspoort zelf. Het paspoort en de interne administratie lopen dan uit elkaar.

Een vierde situatie is dat een bedrijf onduidelijk laat wie verantwoordelijk is voor het bijwerken van de SoH na verkoop: de oorspronkelijke importeur, de verkopende winkel, of de partij die het onderhoud uitvoert. Zonder een vastgelegde afspraak blijft het gegeven dan bij niemand in beheer.

Een vijfde situatie is dat het onderscheid tussen SoH en andere, gerelateerde begrippen zoals resterende levensduur of aantal laadcycli niet scherp wordt gemaakt, waardoor in de communicatie naar de klant of in het paspoort zelf begrippen worden verward die niet hetzelfde zijn.

Wat u kunt vastleggen

• Een vaste meetmethode voor de staat van gezondheid, zodat waarden tussen verschillende batterijtypes en leveranciers vergelijkbaar blijven.
• Een afspraak over wie in de keten (importeur, verkoper, servicepartner) verantwoordelijk is voor het actualiseren van de SoH na aflevering.
• Een moment of aanleiding waarop de SoH wordt herzien, bijvoorbeeld bij onderhoud, inruil of een periodieke controle.
• Een overzicht van welke bronnen (batterijmanagementsysteem, diagnoseapparatuur, servicerapport) de SoH-waarde leveren en hoe die bron wordt gedocumenteerd.
• Een vastgelegde koppeling tussen het interne voorraad- of servicesysteem en het gegeven zoals het in het paspoort verschijnt, zodat beide op elkaar aansluiten.
• Duidelijkheid over hoe de SoH zich verhoudt tot andere gegevens in het paspoort, zoals te lezen op de pagina over welke gegevens er precies in het batterijpaspoort moeten staan.